دررفتگی کشکک زانو یکی از مشکلات نسبتاً شایع ارتوپدی در سگهاست که در آن کشکک از شیار طبیعی خود در استخوان ران خارج میشود. این جابهجایی میتواند به سمت داخل یا خارج زانو اتفاق بیفتد و شدت آن از موارد خفیف و گاه بدون علامت تا دررفتگی دائمی و همراه با تغییر شکل اندام متفاوت باشد. در سگهای کوچک، بهویژه برخی نژادهای مینیاتوری و عروسکی، نوع داخلی دررفتگی شایعتر است، هرچند این مشکل در سگهای بزرگتر نیز دیده میشود.
یکی از نشانههای شناختهشده این بیماری، بالا نگه داشتن ناگهانی پای عقب برای چند قدم و سپس بازگشت به راه رفتن طبیعی است. شدت علائم به درجه دررفتگی و وجود مشکلات همراه بستگی دارد. تشخیص دقیق و تعیین گرید بیماری توسط دامپزشک اهمیت زیادی دارد، زیرا همه سگها به جراحی نیاز ندارند و انتخاب روش درمان باید بر اساس شرایط هر حیوان انجام شود.
دررفتگی کشکک زانو در سگ چیست و چرا اتفاق میافتد؟
کشکک استخوان کوچکی است که در مسیر تاندون عضله چهارسر ران قرار دارد و هنگام حرکت زانو در شیار مخصوصی روی استخوان ران حرکت میکند. در حالت طبیعی، کشکک باید در همین شیار قرار داشته باشد تا نیروهای مربوط به باز و بسته شدن مفصل زانو به شکل مناسبی منتقل شوند. دررفتگی کشکک زمانی رخ میدهد که این استخوان از شیار خارج شود و به سمت داخل یا خارج زانو حرکت کند.
در بسیاری از سگها، بهخصوص موارد غیرتروماتیک، مشکل به رشد و شکلگیری غیرطبیعی ساختارهای اندام عقبی مربوط است. تغییر شکل استخوان ران یا درشتنی، چرخش استخوانها، قرارگیری نامناسب محل اتصال تاندون کشکک و کمعمق بودن شیار استخوان ران میتوانند در ایجاد یا تشدید این مشکل نقش داشته باشند. عوامل ژنتیکی و استعداد نژادی نیز در بروز آن مطرح هستند. ضربه نیز میتواند در برخی موارد باعث دررفتگی کشکک شود، اما تمام موارد ناشی از آسیب ناگهانی نیستند.
گرید دررفتگی کشکک زانو در سگ
دررفتگی کشکک معمولاً بر اساس شدت به چهار گرید تقسیم میشود. در گرید ۱ کشکک با دست از جای خود خارج میشود اما معمولاً خودبهخود به شیار برمیگردد و علائم ممکن است بسیار خفیف باشند. در گرید ۲ کشکک ممکن است به صورت خودبهخودی یا با دست جابهجا شود و برای مدتی خارج از شیار باقی بماند. در گرید ۳ کشکک بیشتر مواقع دررفتگی دارد اما هنوز میتوان آن را با دست به محل طبیعی برگرداند و در گرید ۴ کشکک به طور دائمی خارج از شیار قرار دارد و معمولاً با دست قابل اصلاح نیست.
علائم دررفتگی کشکک زانو در سگها چیست؟
مهمترین علامت، لنگش اندام عقب است، اما شدت و شکل آن در سگهای مختلف متفاوت خواهد بود. بعضی سگها فقط گاهی پای خود را بالا میگیرند و پس از چند قدم دوباره به شکل طبیعی راه میروند. این حالت ممکن است برای صاحب حیوان شبیه یک مشکل موقتی به نظر برسد، در حالی که میتواند یکی از نشانههای دررفتگی کشکک باشد.
با پیشرفت بیماری، لنگش ممکن است بیشتر و مداومتر شود. در موارد شدیدتر، سگ ممکن است هنگام راه رفتن یا دویدن از استفاده کامل از اندام خودداری کند. در تولهسگهایی که دچار دررفتگی شدید هستند، تغییر شکل اندامهای عقبی نیز ممکن است دیده شود. دررفتگی طولانیمدت میتواند با آسیب غضروف، درد و آرتروز مفصل همراه شود و در برخی سگها خطر آسیب به رباط صلیبی زانو را نیز افزایش دهد.
علائم دیگری مانند بیمیلی به دویدن، دشواری در بالا رفتن از پلهها یا کاهش فعالیت نیز ممکن است دیده شوند، اما این نشانهها اختصاصی نیستند. بنابراین صرفاً بر اساس نوع راه رفتن نمیتوان بیماری را تشخیص داد. اگر سگ به شکل مکرر پای عقب خود را بالا میگیرد یا دچار لنگش شده است، معاینه دامپزشکی ضروری است.
دررفتگی کشکک زانو در سگ چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص دررفتگی کشکک معمولاً با معاینه ارتوپدی شروع میشود. دامپزشک با لمس مفصل زانو، موقعیت و میزان جابهجایی کشکک را بررسی میکند و مشخص میشود که آیا کشکک به راحتی از شیار خارج میشود، آیا خودبهخود برمیگردد و تا چه اندازه در وضعیت طبیعی قرار میگیرد. همین معاینه در تعیین گرید بیماری نقش مهمی دارد.
در مواردی، انجام تصویربرداری نیز ضروری است. رادیوگرافی میتواند اطلاعاتی درباره شکل استخوانها، راستای اندام و تغییرات ایجادشده در مفصل ارائه دهد. در موارد پیچیدهتر، بهخصوص زمانی که احتمال تغییر شکل استخوان ران یا درشتنی وجود دارد، ممکن است دامپزشک از تصویربرداری پیشرفته مانند سیتیاسکن برای ارزیابی دقیقتر و برنامهریزی جراحی استفاده کند.
پیش از جراحی نیز ممکن است آزمایش خون و ادرار برای ارزیابی وضعیت عمومی حیوان و آمادگی برای بیهوشی انجام شود. در برخی سگها بررسی سایر مشکلات زانو یا اندام نیز اهمیت دارد، زیرا دررفتگی کشکک ممکن است همزمان با مشکلات ارتوپدی دیگر وجود داشته باشد.
درمان دررفتگی کشکک زانو در سگ؛ چه زمانی جراحی لازم است؟
درمان دررفتگی کشکک به گرید بیماری، شدت علائم، سن و شرایط عمومی سگ و وجود تغییرات استخوانی بستگی دارد. در موارد خفیف، بهویژه گرید ۱ و برخی موارد گرید ۲ که علائم بسیار کمی دارند، ممکن است دامپزشک درمان محافظهکارانه را پیشنهاد کند. کنترل وزن، فعالیت کنترلشده، فیزیوتراپی و داروهای ضدالتهاب تجویزشده توسط دامپزشک میتوانند برای کنترل علائم استفاده شوند، اما این روشها تغییرات آناتومیکی زمینهای را اصلاح نمیکنند.
جراحی معمولاً زمانی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد که دررفتگی متوسط تا شدید باشد، لنگش قابل توجه ایجاد کند یا علائم به مرور در حال بدتر شدن باشند. جراحی برای بسیاری از موارد گرید ۲ تا ۴ مطرح میشود، اما تصمیم نهایی باید بر اساس شرایط هر سگ گرفته شود. در موارد بدون علامت، بهخصوص دررفتگیهای خفیف، معمولاً جراحی ضرورت ندارد.
هدف جراحی این است که کشکک دوباره در مسیر طبیعی خود قرار بگیرد و راستای نیروهای اطراف مفصل اصلاح شود. بسته به شرایط، ممکن است یک روش یا ترکیبی از چند تکنیک مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین نمیتوان یک نوع جراحی را برای تمام سگهای مبتلا مناسب دانست.
جراحی کشکک زانو در سگ چگونه انجام میشود و دوران نقاهت چقدر است؟
نوع جراحی به گرید دررفتگی و شکل استخوانها و مفصل بستگی دارد. یکی از روشها جابهجایی محل اتصال تاندون کشکک روی استخوان درشتنی است که به اصلاح راستای سیستم حرکتی کشکک کمک میکند. روش دیگر اصلاح شیار استخوان ران است که شرایط مناسبتری برای قرار گرفتن کشکک ایجاد میکند.
در کنار این روشها ممکن است جراحی بافت نرم نیز برای متعادل کردن کشش اطراف کشکک انجام شود. در مواردی که تغییر شکل استخوان ران یا درشتنی شدید باشد، اصلاح استخوان با روشهای جراحی تخصصی نیز ممکن است ضرورت پیدا کند. تصمیم نهایی بر اساس معاینه، تصویربرداری و شرایط اختصاصی سگ گرفته میشود.
دوران نقاهت به نوع عمل، وضعیت سگ و روش جراحی بستگی دارد و نمیتوان برای همه حیوانات یک زمان ثابت تعیین کرد. محدود کردن فعالیت، کنترل درد، مراقبت از محل جراحی و مراجعههای پیگیری بخش مهمی از دوره پس از عمل هستند. در برخی موارد نیز فیزیوتراپی و توانبخشی برای بازگشت بهتر عملکرد اندام توصیه میشود.
مراقبتهای بعد از جراحی دررفتگی کشکک زانو در سگ چیست؟
پس از جراحی، کنترل فعالیت سگ یکی از مهمترین بخشهای مراقبت است. دویدن، پریدن، بازی شدید و بالا و پایین رفتن از پلهها ممکن است در دوره اولیه به محل جراحی فشار وارد کند. میزان و مدت محدودیت فعالیت باید دقیقاً مطابق دستور دامپزشک باشد، زیرا برنامه بهبودی بر اساس نوع عمل و وضعیت حیوان تنظیم میشود.
مراقبت از محل برش جراحی نیز اهمیت دارد. محل جراحی باید از نظر تورم غیرعادی، ترشح، باز شدن زخم یا علائم عفونت بررسی شود و سگ نباید آن ناحیه را به طور مداوم لیس بزند یا گاز بگیرد. داروهای ضد درد و سایر داروها نیز باید دقیقاً طبق دستور دامپزشک مصرف شوند و نباید داروی انسانی بدون تجویز به حیوان داده شود.
پیگیریهای بعد از عمل برای ارزیابی روند بهبودی ضروری هستند. اگر سگ پس از جراحی درد شدید، تورم قابل توجه، بیحالی غیرعادی، ترشح از زخم یا بدتر شدن ناگهانی وضعیت اندام داشته باشد، باید با دامپزشک تماس گرفته شود. مراقبت دقیق و رعایت محدودیت فعالیت میتواند نقش مهمی در نتیجه نهایی جراحی داشته باشد.
درمان دررفتگی کشکک زانو در سگ در کلینیک دامپزشکی هدهد
کلینیک دامپزشکی و پتشاپ هدهد خدمات مختلفی را برای حیوانات خانگی و اگزوتیک ارائه میکند. طبق اطلاعات معرفیشده از سوی این مجموعه، خدمات کلینیک شامل ویزیت حیوانات خانگی، بخش داخلی و اگزوتیک، جراحی حیوانات خانگی و اگزوتیک و دندانپزشکی حیوانات خانگی است.
در کنار خدمات درمانی، این مجموعه بخش پتشاپ و خدمات مرتبط با نگهداری حیوانات را نیز ارائه میدهد. از جمله خدمات معرفیشده میتوان به عرضه لوازم جانبی و غذای حیوانات و همچنین پیرایش و شستوشو اشاره کرد.
در مورد دررفتگی کشکک، تشخیص گرید و تعیین اینکه آیا سگ به جراحی نیاز دارد یا خیر، باید پس از معاینه دامپزشکی و در صورت لزوم انجام تصویربرداری صورت بگیرد. بنابراین بهتر است صاحبان حیوانات، بهخصوص در صورت مشاهده لنگش مکرر یا بالا نگه داشتن پای عقب، ارزیابی دامپزشکی را به تعویق نیندازند.
ساعات کاری اعلامشده کلینیک: شنبه تا پنجشنبه از ساعت ۱۰ صبح تا ۲۰؛ یکشنبه تعطیل؛ جمعهها و تعطیلات رسمی از ساعت ۱۱ صبح تا ۱۹.
آدرس: اتوبان صدر شرق، خروجی کاوه-کلاهدوز، نبش بن بست منزوی، پلاک۲، طبقه اول، واحد ۲
وبسایت:hodhodpetclinic.ir
نتیجهگیری
دررفتگی کشکک زانو در سگ بیماریای است که شدت آن میتواند از یک جابهجایی خفیف و کمعلامت تا دررفتگی دائمی همراه با تغییرات استخوانی متفاوت باشد. لنگش متناوب، بالا نگه داشتن پا برای چند قدم و راه رفتن پرشی از نشانههای شناختهشده آن هستند، اما تشخیص قطعی تنها با معاینه دامپزشکی امکانپذیر است.
در موارد خفیف ممکن است درمان محافظهکارانه کافی باشد، اما دررفتگیهای متوسط تا شدید، لنگش قابل توجه یا مواردی که علائم در حال پیشرفت هستند، ممکن است جراحی توصیه شود. روش جراحی نیز بر اساس شرایط هر سگ انتخاب میشود و میتواند شامل اصلاح شیار استخوان ران، جابهجایی محل اتصال تاندون کشکک، اصلاح بافت نرم یا در موارد پیچیدهتر اصلاح استخوان باشد.
در نهایت، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب میتواند به حفظ عملکرد زانو و کاهش مشکلات ثانویه کمک کند. پس از جراحی نیز رعایت دقیق محدودیت فعالیت، مراقبت از محل عمل و مراجعههای پیگیری اهمیت زیادی دارد.