بله، برخی شواهد جدید نشان می‌دهند که مصرف استامینوفن (پاراستامول) در دوران بارداری ممکن است با تغییراتی در اندام‌های تولیدمثلی دختران همراه باشد، اما هنوز به‌طور قطعی ثابت نشده که این تغییرات باعث کاهش باروری آن‌ها در آینده شود.
نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهد که مصرف استامینوفن (پاراستامول) در دوران بارداری ممکن است بر سلامت دستگاه تناسلی و قدرت باروری نوزادان دختر در آینده تأثیر منفی بگذارد.
بر اساس این مطالعه دانمارکی، مادران بارداری که استامینوفن مصرف کرده بودند، دخترانی به دنیا آوردند که حجم تخمدان‌های آن‌ها به‌طور متوسط ۴۰ درصد کوچک‌تر از سایر نوزادان بود. همچنین حجم رحم این نوزادان ۱۳ درصد کوچک‌تر و تعداد فولیکول‌های تخمدانی آن‌ها (ساختارهایی که وظیفه نگهداری تخمک‌های نابالغ را بر عهده دارند) ۲۳ درصد کمتر گزارش شده است. نوزادان دختری که در مراحل اولیه رشد جنینی در معرض این دارو قرار گرفته بودند، سطح پایین‌تری از هورمون آنتی‌مولرین (AMH) نیز داشتند؛ هورمونی که شاخص اصلی سنجش ذخیره تخمدان محسوب می‌شود.
نوزادان دختر با تعداد مشخص و محدودی فولیکول متولد می‌شوند و بدن آن‌ها در طول زندگی دیگر تخمک جدیدی تولید نمی‌کند. پیش از این، آزمایش‌ها روی حیوانات به‌طور مکرر نشان داده بود که اختلال در تشکیل این فولیکول‌ها در دوران جنینی می‌تواند منجر به کاهش تعداد تخمک‌ها، کاهش باروری در بزرگسالی و حتی یائسگی زودرس شود. یافته‌های مطالعه جدید تا حدی با این نتایج حیوانی همخوانی دارد.
با این حال، دکتر مارگیت بیستروپ فیشر از بیمارستان دانشگاهی کپنهاگ که سرپرستی پژوهش را بر عهده داشته، تأکید می‌کند: «اینکه آیا تفاوت‌های مشاهده‌شده واقعاً بر باروری و سن یائسگی در انسان تأثیر می‌گذارد یا خیر، هنوز مشخص نیست و نیازمند پیگیری طولانی‌مدت است.» او همچنین گفت زنان نباید وحشت کنند، زیرا این مطالعه ارتباط جمعیتی را بررسی کرده و بسیاری از دخترانی که مادرانشان استامینوفن مصرف کرده بودند، تخمدان‌هایی با اندازه کاملاً طبیعی داشتند.
کارشناسان یادآوری می‌کنند که این پژوهش مشاهده‌ای است و رابطه علت‌ومعلولی قطعی را ثابت نمی‌کند. ممکن است عوامل دیگری مانند دلیل مصرف دارو یا شرایط سلامت مادر نیز در نتایج نقش داشته باشند. در حال حاضر استامینوفن همچنان به‌عنوان ایمن‌ترین گزینه خط اول برای درمان درد و تب در بارداری توصیه می‌شود، زیرا تب و درد درمان‌نشده می‌تواند خطرات جدی‌تری برای جنین ایجاد کند. با این وجود، توصیه اکید همه منابع معتبر این است که دارو در کمترین دوز ممکن و برای کوتاه‌ترین زمان مصرف شود.
نکات مهم و محدودیت‌ها
این مطالعات مشاهده‌ای هستند و رابطه علت‌ومعلولی را ثابت نمی‌کنند. ممکن است عوامل دیگری (دلیل مصرف دارو، بیماری زمینه‌ای مادر و ...) دخیل باشند.
هنوز مشخص نیست این تغییرات آناتومیک در کودکی، واقعاً به کاهش باروری، مشکل در بارداری یا یائسگی زودرس در بزرگسالی منجر شود. پیگیری بلندمدت لازم است.
سازمان‌ها و متخصصان (از جمله ACOG و SMFM) همچنان استامینوفن را به‌عنوان ایمن‌ترین مسکن و تب‌بر در بارداری می‌دانند، به‌ویژه چون تب درمان‌نشده خود خطرناک است.
بسیاری از دخترانی که مادرانشان استامینوفن مصرف کرده بودند، اندازه‌های تخمدانی طبیعی داشتند.
توصیه عملی
استامینوفن را فقط در صورت نیاز واقعی (درد یا تب) و با کمترین دوز و کوتاه‌ترین مدت مصرف کنید.
از مصرف خودسرانه و طولانی‌مدت خودداری کنید.
در مورد هر دارویی در بارداری، حتماً با دکتر زنان خود مشورت کنید.
جمع‌بندی
شواهد نگران‌کننده‌ای وجود دارد که مصرف استامینوفن در بارداری (به‌ویژه اوایل بارداری و با دوز بالا) ممکن است روی رشد تخمدان دختران تأثیر بگذارد، اما هنوز نمی‌توان گفت قطعاً باروری آینده آن‌ها را کاهش می‌دهد. احتیاط معقول توصیه می‌شود، نه وحشت.