یائسگی یا منوپاز به توقف خونریزی پریود گفته میشود که در آن توانایی بارداری خانم به حالت عادی از بین میرود.
یائسگی اتفاق طبیعی برای زنان 45 تا 55 ساله است و نباید بیماری قلمداد شود. یائسگی قبل از 40 سالگی زودرس محسوب میشود و نیازمند بررسی توسط پزشک است. در بعضی از خانمها توقف پریود ناگهانی است ولی در اکثر موارد خونریزی ها کم و بمرور فاصله ها طولانی تا آنکه کاملا قطع می شود. هرگاه خانمی یکسال خونریزی پریودیک نداشته باشد یائسه محسوب میشود.
در یائسگی تخمدانها فعالیت خود را از دست میدهند و در نتیجه سطح هورمون استروژن کم میشود. علایم خانمهای منوپوز مانند گرگرفتگی /خشکی واژن/بدخوابی/تعریق شبانه و علایم دیگر که به تفصیل در مورد آنها صحبت خواهد شد ناشی از کمبود استروژن میباشد.
ارتباط افسردگی با سنین میانسالی خانمها:
خانمها در زمانی نزدیک به عادت ماهیانه درجاتی از تغییرات خلق و خو را تجربه میکنند که با عادت ماهیانه از بین میروند. در 3 تا 8 درصد موارد میتوانند شدید باشند.
در خانمهای یائسه یا نزدیک به یائسگی بدلیل کاهش میزان استروژن این علایم کاهش می یابد.این علایم میتوانند با مصرف هورمونها تحت نظارت پزشک کاهش یابند.
یائسگی با خطر عود افسردگی قبلی همراه است ولی زمان شایعی برای ایجاد افسردگی برای اولین بار نیست. تغییرات هورمونی میتوانند زمینه ساز تغییر در خلق و خو باشند.
در خانمهایی که افسردگی واضح دارند درمانهای هورمونی کافی نیست و نیاز به مشاوره روانشناسی و روانپزشکی دارند.
یائسگی زودرس چیست؟
سن یائسگی بطور متوسط 50 سالگی است. یائسگی زودرس به قطع قاعدگی ها قبل از سن 40 سالگی گفته میشود. با توجه به اینکه مهمترین اثر یائسگی زودرس افزایش احتمال ابتلا به پوکی استخوان است حتما با پزشک خود مشورت کرده و از مکملهای کلسیم استفاده کنید. یائسگی قابل برگشت نیست ولی میتوان با مصرف هورمونها و تحت نظر و صلاحدید متخصص زنان قاعدگی را بازگرداند. البته ایجاد قاعدگی به هیچ وجه باعث سلامتی بیشتر نخواهد شد و توجه به شیوه زندگی ورزش مرتب و نگهداشتن وزن بدن در شرایط طبیعی بیشترین کمک را به حفظ طراوت و سلامتی خواهد کرد.
خانمها بعد 40 سالگی چه مسایل جدیدی را در رابطه با وضعیت سلامتی خود تجربه میکنند؟
در سنین حوالی یائسگی از مهمترین شکایات خانمها گرگرفتگی و خشکی واژن استکه هر دو مربوط به کمبود استروژن میباشد.
سردرد احتمالا در ارتباط با تغییرات استروژن است.
مشکلات مفصلی/اسکلتی عضلانی بخصوص در خانمهایی دیده میشود که اضافه وزن دارند و اسکلت و مفاصل آنها وزن بیشتری را تحمل میکند.ارتباط این موضوع با تغییرات هورمون استروژن ثابت نشده و درمان با استروژن هم ممکن است بی تاثیر باشد.
تغییرات روحی و روانی: اختلالات خلق و خو که در ارتباط با تغییرات هورمونی است میتواند به شخصیت اولیه افراد هم وابسته باشد و به همین دلیل در بعضی افراد شدیدتر است.
 یکسال پس از آخرین خونریزی یائسگی کامل میشود و از آن زمان به بعد در صورت بروز هر میزان خونریزی واژینال در خانمی که یائسگی وی تایید شده است ویزیت پزشک و بررسی دستگاه تناسلی وی توصیه میشود. جلوگیری از بارداری در خانمهایی که خونریزی پریود آنها قطع شده است در سنین بالای 50 سالگی تا یکسال از قطع پریود توصیه میشود. در خانمهای زیر 50 سال که قطع خونریزی پریودشان یائسگی تشخیص داده شده است توصیه میشود تا 2 سال روش ضدبارداری را رعایت کنند.
در خانمهای سیگاری و مصرف کنندگان تنباکو و قلیان یائسگی زودتر اتفاق می افتد. در خانمهایی که شیمی درمانی شده اند هم امکان یائسگی زودتر است. در خانمهای سالم و معمولی سن یائسگی تابعی از ژنتیک و وضعیت محیطی آنها است.
با بروز یائسگی اترواسکلروز که بمعنای رسوب در عروق میباشد افزایش یافته و به همین دلیل خانمها در سنین بعد از یائسگی میبایست با ورزش و تحرک مناسب و دوری از سیگار و تنباکو از قلب و عروق خود محافظت دقیقی بعمل آورند. سالیانه چربی های خون اندازه گیری و در صورت بالا بودن فشار خون درمانهای مناسب دریافت کنند.
آیا یائسگی بر میل جنسی اثر میکند؟
مطالعات نشان داده در برخی خانمها بدنبال یائسگی میل جنسی بیشتر میشود ولی در بیشتر موارد کمتر میشود.
یائسگی با عوارضی همراه است که اغلب تحت تاثیر کاهش استروژن بوده و در مجموع میل جنسی را کم میکند. این تغییرات بشرح زیر میباشد:
خشکی و تنگ شدن واژن
درد در زمان رابطه جنسی
تغییرات خلق و خو و افسردگی
افزایش وزن
گرگرفتگی
با توجه به این مشکلات درمان خانمهای یائسه با هورمون بدلیل بروز عوارض موارد مصرف هورمونها زیاد نیست و در صورتیکه بیمار به درمانهای جایگزین پاسخ ندهد مصرف دوز کم هورمون زیر نظر پزشک به مدت کوتاه توصیه میشود.
بجز درمانهای هورمونی که باید تحت نظر پزشک متخصص باشد این مشکلات درمانهای غیرهورمونی هم دارند:
استفاده از ژلهای لوبریکانت یا نرم کننده
استفاده از داروهای مکمل غیرهورمونی
این موارد بدون نیاز به نسخه پزشک از داروخانه ها قابل تهیه هستند.
حملات لرز چیست؟
علایم یائسگی متغیر بوده و از فرد بی علامت تا خانمی که دچار علایم شدید میباشد متفاوت است.
در بعضی موارد علایم بعد از چند ماه بهبود می یابد و گاهی تا چند سال طول میکشد.
شایعترین علامت یائسگی حملات گرگرفتگی میباشد و همچنین در برخی موارد حملات لرز نیز دیده میشود.
حملات لرز احساس سرمای ناگهانی و لرز بدون تغییر درجه حرارت محیط است.
مغز عضوی از بدن است که تنظیم حرارت بدن را بعهده دارد. عواملی مانند یائسگی از طریق اثر بر تولید واسطه های شیمیایی بر تنظیم درجه حرارت مغز اثر میکنند.
درمان:
ورزش مرتب /مقادیر کم داروهای ضد افسردگی/ تغذیه سالم و مصرف سبزی و میوه/مصرف آب کافی/قطع سیگار و الکل و کافیین/ تحرک بیشتر در زمانی که حملات لرز اتفاق می افتد.
در چه کسانی مصرف هورمونها بعد از یائسگی ممنوع است؟
مبتلایان به سرطان تخمدان/پستان/ رحم
مبتلایان به اختلالات خونی 
بیماران کبدی
فشار خون بالا
هورمون درمانی نیز مانند درمانهای دیگر عوارضی دارد که شامل حساس شدن پستانها/سر درد/ تهوع/ درد شکم/خونریزی های نابجا رحمی میباشند اما عوارض جدی آن که باید پزشک در هر ویزیت آنها را جویا باشد و خانم علایم آنرا بداند شامل: افزایش مختصر خطر سرطان پستان / بروز لخته در عروق/احتمال بروز سرطانهای تخمدان و رحم بسیار کم است/افزایش خطر بیماریهای قلبی عروقی در بررسی بیشتر است.
اختلالات خواب در زمان یائسگی
اگر برای خوابیدن مشکل دارید ازین روشها استفاده کنید:
دوش گرفتن
ورزش مرتب: فاصله فعالیت ورزشی تا زمان خواب باید حداقل 2 ساعت باشد.
پرهیز از مصرف کافیین
اجتناب از خواب روزانه
استفاده از نوشیدنی های گرم مانند شیر گرم و یا دمنوشهای گیاهی
تاریک کردن اتاق خواب و آرام نگه داشتن آن
یائسگی و پوکی استخوان
از علایم پوکی استخوان در یائسگی میتواند کمر درد و کاهش قد باشد. حتی شکستگی استخوانهای مهره /بازو/ساعد/ران و یا حتی دنده صورت گیرد.
کوتاهی قد بالای 65 سالگی حتی تا 6 سانت هم دیده شود.
شکستگی های استخوان ساعد از سن 35 تا 60 ده برابر میشود و شکستگی های لگن و استخوان ران بسیار زیاد میشود. 
در عکس بالا سمت چپ استخوان سالم و سمت راست استخوان ضعیف شده را نشان میدهد.
کاهش پوکی استخوان و درمان آن:
ورزش
رژیم غذایی مناسب مثل میوه ها و سبزیجاتی که کلسیم دارند و شیروماست کم چرب بسیار مفیدند.
با صلاحدید پزشک مصرف روزانه کلسیم و گاهی هورمون درمانی میتواند مفید باشد.
کاهش ویتامین D  تصحیح گردد تماس با اشعه نور خورشید به اندازه کافی و در صورت لزوم با صلاحدید پزشک مصرف ویتامین D  کمک کننده است.
ورزش و تغذیه سالم در سلامتی استخوانها نقش دارند همیشه سعی کنید در هر سنی ورزش یا نرمش هفتگی یا روزانه که با سن و وزن و وضعیت بدن شما هماهنگی داشته باشد انجام دهید.
عدم مصرف الکل و کاهش و قطع کشیدن سیگار و قلیان برای جلوگیری از ایجاد پوکی استخوان توصیه میشود.
توجه داشته باشید که حتما حداکثر پس از 3 ماه از قطع پریود و سپس سالانه به پزشک خود مراجعه کرده و علایم را در میان بگذارید.
در سالهای نزدیک به یائسگی و پس از آن وزن یک خانم حدود 2 تا 5 کیلوگرم بالا میرود. علت افزایش وزن کاهش سوخت و ساز بدن است.
افزایش وزن در این دوران با تجمع چربی دور شکم همراه است.
برای کاهش وزن در دوران یائسگی و بخصوص متوازن نگه داشتن اندام انجام ورزشهای ایروبیک / شنا/دویدن و پیاده روی بسیار توصیه میشود
در کنار افزایش فعالیت بدنی رعایت رژیم غذایی نیز بسیار مهم است. مصرف غذاهای کم چرب افزایش مصرف میوه و سبزیجات و کاهش مصرف الکل از نکات مهم دیگر هستند.
افزایش میزان پروتیین در رژیم غذایی/ مصرف لبنیات بمیزان مناسب/ نوشیدن چای سبز در دوران یائسگی برای جلوگیری از افزایش وزن در یائسگی توصیه میشود.
مصرف غذاهای پرچرب /شیرینی و نشاسته زیاد/ الکل و کم تحرکی در دوران یائسگی منجر به افزایش وزن زیاد در این دوران میشود.