دررفتگی کشکک زانو (Patellar Luxation) یکی از شایعترین مشکلات ارتوپدی در سگها، بهویژه نژادهای کوچک و مینیاتوری است. در این وضعیت، استخوان کوچک کشکک (پاتلا) از شیار طبیعی خود روی استخوان ران خارج میشود و به سمت داخل یا خارج مفصل زانو جابهجا میگردد. این جابهجایی میتواند موقت یا دائمی باشد و شدت آن از موارد خفیف و تقریباً بدون علامت تا موارد شدید همراه با تغییر شکل اندام و لنگش مداوم متغیر است.
بیشتر موارد این بیماری منشأ رشدی و ژنتیکی دارند و در سگهای جوان تشخیص داده میشوند، هرچند ضربه نیز میتواند در برخی موارد نقش داشته باشد. شناخت بهموقع علائم، تعیین درجه دررفتگی و انتخاب روش درمانی مناسب (محافظهکارانه یا جراحی) نقش مهمی در حفظ کیفیت زندگی سگ و پیشگیری از عوارض ثانویه مانند آرتروز و آسیب رباط صلیبی دارد.
در این مقاله بهصورت جامع و بر اساس منابع معتبر دامپزشکی روز دنیا، به بررسی کامل تعریف بیماری، علل، علائم، روشهای تشخیص، گزینههای درمانی و مراقبتهای پس از عمل میپردازیم.

دررفتگی کشکک زانو در سگ چیست و چرا اتفاق میافتد؟
کشکک استخوان کوچکی است که در مسیر تاندون عضله چهارسر ران قرار دارد و هنگام حرکت زانو در شیار مخصوصی روی استخوان ران حرکت میکند. در حالت طبیعی، کشکک باید در همین شیار قرار داشته باشد تا نیروهای مربوط به باز و بسته شدن مفصل زانو به شکل مناسبی منتقل شوند. دررفتگی کشکک زمانی رخ میدهد که این استخوان از شیار خارج شود و به سمت داخل یا خارج زانو حرکت کند.
در بسیاری از سگها، بهخصوص موارد غیرتروماتیک، مشکل به رشد و شکلگیری غیرطبیعی ساختارهای اندام عقبی مربوط است. تغییر شکل استخوان ران یا درشتنی، چرخش استخوانها، قرارگیری نامناسب محل اتصال تاندون کشکک و کمعمق بودن شیار استخوان ران میتوانند در ایجاد یا تشدید این مشکل نقش داشته باشند. عوامل ژنتیکی و استعداد نژادی نیز در بروز آن مطرح هستند. ضربه نیز میتواند در برخی موارد باعث دررفتگی کشکک شود، اما تمام موارد ناشی از آسیب ناگهانی نیستند.
گرید ۱ تا ۴ دررفتگی کشکک زانو در سگ
دررفتگی کشکک زانو بر اساس شدت به چهار درجه طبقهبندی میشود:
- گرید ۱: کشکک تنها با فشار دست از شیار خارج میشود و بلافاصله خودبهخود بازمیگردد. علائم معمولاً خفیف یا غایب است.
- گرید ۲: کشکک بهطور خودبهخود یا با حرکت مفصل خارج میشود و برای مدتی خارج میماند. لنگش متناوب شایع است.
- گرید ۳: کشکک بیشتر اوقات خارج از شیار قرار دارد، اما هنوز با دست قابل بازگشت است. تغییر شکل استخوانی معمولاً مشهود است.
- گرید ۴: کشکک بهطور دائمی خارج از شیار است و با دست قابل بازگشت نیست. تغییر شکل شدید و راه رفتن خمیده از ویژگیهای این درجه است.
هرچه گرید بالاتر باشد، احتمال پیشرفت به آرتروز و آسیب ثانویه بیشتر میشود.
علائم دررفتگی کشکک زانو در سگها چیست؟
مهمترین علامت، لنگش اندام عقب است، اما شدت و شکل آن در سگهای مختلف متفاوت خواهد بود. بعضی سگها فقط گاهی پای خود را بالا میگیرند و پس از چند قدم دوباره به شکل طبیعی راه میروند. این حالت ممکن است برای صاحب حیوان شبیه یک مشکل موقتی به نظر برسد، در حالی که میتواند یکی از نشانههای دررفتگی کشکک باشد.
با پیشرفت بیماری، لنگش ممکن است بیشتر و مداومتر شود. در موارد شدیدتر، سگ ممکن است هنگام راه رفتن یا دویدن از استفاده کامل از اندام خودداری کند. در تولهسگهایی که دچار دررفتگی شدید هستند، تغییر شکل اندامهای عقبی نیز ممکن است دیده شود. دررفتگی طولانیمدت میتواند با آسیب غضروف، درد و آرتروز مفصل همراه شود و در برخی سگها خطر آسیب به رباط صلیبی زانو را نیز افزایش دهد.
علائم دیگری مانند بیمیلی به دویدن، دشواری در بالا رفتن از پلهها یا کاهش فعالیت نیز ممکن است دیده شوند، اما این نشانهها اختصاصی نیستند. بنابراین صرفاً بر اساس نوع راه رفتن نمیتوان بیماری را تشخیص داد. اگر سگ به شکل مکرر پای عقب خود را بالا میگیرد یا دچار لنگش شده است، معاینه دامپزشکی ضروری است.
دررفتگی کشکک زانو در سگ چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص دررفتگی کشکک معمولاً با معاینه ارتوپدی شروع میشود. دامپزشک با لمس مفصل زانو، موقعیت و میزان جابهجایی کشکک را بررسی میکند و مشخص میشود که آیا کشکک به راحتی از شیار خارج میشود، آیا خودبهخود برمیگردد و تا چه اندازه در وضعیت طبیعی قرار میگیرد. همین معاینه در تعیین گرید بیماری نقش مهمی دارد.
در مواردی، انجام تصویربرداری نیز ضروری است. رادیوگرافی میتواند اطلاعاتی درباره شکل استخوانها، راستای اندام و تغییرات ایجادشده در مفصل ارائه دهد. در موارد پیچیدهتر، بهخصوص زمانی که احتمال تغییر شکل استخوان ران یا درشتنی وجود دارد، ممکن است دامپزشک از تصویربرداری پیشرفته مانند سیتیاسکن برای ارزیابی دقیقتر و برنامهریزی جراحی استفاده کند.
پیش از جراحی نیز ممکن است آزمایش خون و ادرار برای ارزیابی وضعیت عمومی حیوان و آمادگی برای بیهوشی انجام شود. در برخی سگها بررسی سایر مشکلات زانو یا اندام نیز اهمیت دارد، زیرا دررفتگی کشکک ممکن است همزمان با مشکلات ارتوپدی دیگر وجود داشته باشد.
درمان دررفتگی کشکک زانو در سگ؛ چه زمانی جراحی لازم است؟
درمان دررفتگی کشکک به گرید بیماری، شدت علائم، سن و شرایط عمومی سگ و وجود تغییرات استخوانی بستگی دارد. در موارد خفیف، بهویژه گرید ۱ و برخی موارد گرید ۲ که علائم بسیار کمی دارند، ممکن است دامپزشک درمان محافظهکارانه را پیشنهاد کند. کنترل وزن، فعالیت کنترلشده، فیزیوتراپی و داروهای ضدالتهاب تجویزشده توسط دامپزشک میتوانند برای کنترل علائم استفاده شوند، اما این روشها تغییرات آناتومیکی زمینهای را اصلاح نمیکنند.
جراحی معمولاً زمانی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد که دررفتگی متوسط تا شدید باشد، لنگش قابل توجه ایجاد کند یا علائم به مرور در حال بدتر شدن باشند. جراحی برای بسیاری از موارد گرید ۲ تا ۴ مطرح میشود، اما تصمیم نهایی باید بر اساس شرایط هر سگ گرفته شود. در موارد بدون علامت، بهخصوص دررفتگیهای خفیف، معمولاً جراحی ضرورت ندارد.
هدف جراحی این است که کشکک دوباره در مسیر طبیعی خود قرار بگیرد و راستای نیروهای اطراف مفصل اصلاح شود. بسته به شرایط، ممکن است یک روش یا ترکیبی از چند تکنیک مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین نمیتوان یک نوع جراحی را برای تمام سگهای مبتلا مناسب دانست.
جراحی کشکک زانو در سگ چگونه انجام میشود و دوران نقاهت چقدر است؟
نوع جراحی به گرید دررفتگی و شکل استخوانها و مفصل بستگی دارد. یکی از روشها جابهجایی محل اتصال تاندون کشکک روی استخوان درشتنی است که به اصلاح راستای سیستم حرکتی کشکک کمک میکند. روش دیگر اصلاح شیار استخوان ران است که شرایط مناسبتری برای قرار گرفتن کشکک ایجاد میکند.
در کنار این روشها ممکن است جراحی بافت نرم نیز برای متعادل کردن کشش اطراف کشکک انجام شود. در مواردی که تغییر شکل استخوان ران یا درشتنی شدید باشد، اصلاح استخوان با روشهای جراحی تخصصی نیز ممکن است ضرورت پیدا کند. تصمیم نهایی بر اساس معاینه، تصویربرداری و شرایط اختصاصی سگ گرفته میشود.
دوران نقاهت به نوع عمل، وضعیت سگ و روش جراحی بستگی دارد و نمیتوان برای همه حیوانات یک زمان ثابت تعیین کرد. محدود کردن فعالیت، کنترل درد، مراقبت از محل جراحی و مراجعههای پیگیری بخش مهمی از دوره پس از عمل هستند. در برخی موارد نیز فیزیوتراپی و توانبخشی برای بازگشت بهتر عملکرد اندام توصیه میشود.
مراقبتهای بعد از جراحی دررفتگی کشکک زانو در سگ چیست؟
پس از جراحی، کنترل فعالیت سگ یکی از مهمترین بخشهای مراقبت است. دویدن، پریدن، بازی شدید و بالا و پایین رفتن از پلهها ممکن است در دوره اولیه به محل جراحی فشار وارد کند. میزان و مدت محدودیت فعالیت باید دقیقاً مطابق دستور دامپزشک باشد، زیرا برنامه بهبودی بر اساس نوع عمل و وضعیت حیوان تنظیم میشود.
مراقبت از محل برش جراحی نیز اهمیت دارد. محل جراحی باید از نظر تورم غیرعادی، ترشح، باز شدن زخم یا علائم عفونت بررسی شود و سگ نباید آن ناحیه را به طور مداوم لیس بزند یا گاز بگیرد. داروهای ضد درد و سایر داروها نیز باید دقیقاً طبق دستور دامپزشک مصرف شوند و نباید داروی انسانی بدون تجویز به حیوان داده شود.
پیگیریهای بعد از عمل برای ارزیابی روند بهبودی ضروری هستند. اگر سگ پس از جراحی درد شدید، تورم قابل توجه، بیحالی غیرعادی، ترشح از زخم یا بدتر شدن ناگهانی وضعیت اندام داشته باشد، باید با دامپزشک تماس گرفته شود. مراقبت دقیق و رعایت محدودیت فعالیت میتواند نقش مهمی در نتیجه نهایی جراحی داشته باشد.
درمان دررفتگی کشکک زانو در سگ در کلینیک دامپزشکی هدهد
کلینیک دامپزشکی و پتشاپ هدهد با امکان پرداخت با دیجی پی خدمات مختلفی را برای حیوانات خانگی و اگزوتیک ارائه میکند. طبق اطلاعات معرفیشده از سوی این مجموعه، خدمات کلینیک شامل ویزیت حیوانات خانگی، بخش داخلی و اگزوتیک، جراحی حیوانات خانگی و اگزوتیک و دندانپزشکی حیوانات خانگی است.
در کنار خدمات درمانی، این مجموعه بخش پتشاپ و خدمات مرتبط با نگهداری حیوانات را نیز ارائه میدهد. از جمله خدمات معرفیشده میتوان به عرضه لوازم جانبی و غذای حیوانات و همچنین پیرایش و شستوشو اشاره کرد.
در مورد دررفتگی کشکک، تشخیص گرید و تعیین اینکه آیا سگ به جراحی نیاز دارد یا خیر، باید پس از معاینه دامپزشکی و در صورت لزوم انجام تصویربرداری صورت بگیرد. بنابراین بهتر است صاحبان حیوانات، بهخصوص در صورت مشاهده لنگش مکرر یا بالا نگه داشتن پای عقب، ارزیابی دامپزشکی را به تعویق نیندازند.
ساعات کاری اعلامشده کلینیک: شنبه تا پنجشنبه از ساعت ۱۰ صبح تا ۲۰؛ یکشنبه تعطیل؛ جمعهها و تعطیلات رسمی از ساعت ۱۱ صبح تا ۱۹.
آدرس: اتوبان صدر شرق، خروجی کاوه-کلاهدوز، نبش بن بست منزوی، پلاک۲، طبقه اول، واحد ۲
وبسایت:hodhodpetclinic.ir

دررفتگی کشکک زانو در سگهای نژاد کوچک (چیواوا، یورکشایر تریر، پودل و سایر نژادهای مینیاتوری)
دررفتگی کشکک زانو یکی از شایعترین اختلالات ارتوپدی در سگهای نژاد کوچک و مینیاتوری محسوب میشود. مطالعات متعدد نشان دادهاند که بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد موارد تشخیصدادهشده در این گروه نژادی رخ میدهد و نوع داخلی (Medial Patellar Luxation یا MPL) بهمراتب شایعتر از نوع خارجی است.
نژادهای با استعداد ژنتیکی بالا
نژادهایی که بیشترین استعداد ابتلا به این بیماری را دارند عبارتاند از:
- چیواوا (Chihuahua)
- یورکشایر تریر (Yorkshire Terrier)
- پودل مینیاتوری و توی (Miniature & Toy Poodle)
- پامرانین (Pomeranian)
- مالتیز (Maltese)
- شیتزو (Shih Tzu)
- پکینیز (Pekingese)
- بیچون فریزه (Bichon Frise)
در این نژادها، ساختار اسکلتی ظریف، زاویه استخوان ران و درشتنی، عمق کم شیار تروکلئار استخوان ران و کشش نامتعادل عضله چهارسر ران، زمینه را برای جابهجایی کشکک فراهم میکند. این تغییرات اغلب از دوران رشد (بین ۸ هفتگی تا یکسالگی) آغاز میشوند و با افزایش سن ممکن است شدت پیدا کنند.
ویژگیهای بالینی در نژادهای کوچک
در سگهای نژاد کوچک، علائم معمولاً به شکل «پرش ناگهانی» یا بالا نگه داشتن متناوب پای عقب ظاهر میشود. صاحب حیوان ممکن است مشاهده کند که سگ برای چند قدم پای خود را بالا میگیرد و سپس به راه رفتن طبیعی بازمیگردد. این الگو در مراحل اولیه (گرید ۱ و ۲) شایع است و گاهی بهاشتباه بهعنوان رفتار طبیعی یا خستگی تفسیر میشود.
با پیشرفت بیماری، بهویژه در گرید ۳ و ۴، لنگش مداومتر شده و ممکن است تغییر شکل اندام عقبی (چرخش به داخل یا خارج) مشاهده شود. در موارد دوطرفه، سگ ممکن است راه رفتن غیرطبیعی و شبیه به «خرگوش» پیدا کند.
اهمیت تشخیص زودهنگام در نژادهای مستعد
از آنجا که این بیماری در نژادهای کوچک عمدتاً ژنتیکی است، دامپزشکان توصیه میکنند سگهای این نژادها از سن پایین (حدود ۶ تا ۱۲ ماهگی) از نظر دررفتگی کشکک معاینه شوند، حتی اگر علائم واضحی نداشته باشند. تشخیص زودهنگام امکان مداخله بهموقع و جلوگیری از پیشرفت به درجات شدیدتر و عوارضی مانند آرتروز زودرس یا آسیب رباط صلیبی قدامی را فراهم میکند.
در سگهای نژاد کوچک با وزن کمتر از ۱۰ کیلوگرم، تصمیمگیری درباره جراحی معمولاً بر اساس شدت علائم بالینی و درجه دررفتگی انجام میشود. بسیاری از موارد گرید ۱ و برخی موارد گرید ۲ خفیف با مدیریت محافظهکارانه (کنترل وزن، محدودیت فعالیت و داروهای ضدالتهاب) قابل کنترل هستند، در حالی که موارد علامتدار گرید ۲ به بالا اغلب کاندید جراحی محسوب میشوند.

هزینه جراحی کشکک زانو در سگ
هزینه جراحی دررفتگی کشکک زانو بسته به عوامل متعددی متغیر است و نمیتوان رقم ثابتی برای آن اعلام کرد. مهمترین عوامل مؤثر عبارتاند از:
- درجه دررفتگی و پیچیدگی جراحی (نیاز به تکنیکهای استخوانی یا بافت نرم)
- اندازه و وزن سگ
- انجام عمل یکطرفه یا دوطرفه
- شهر و سطح کلینیک (عمومی، تخصصی یا بیمارستان دامپزشکی)
- هزینههای جانبی شامل آزمایشهای پیش از بیهوشی، تصویربرداری، بستری، دارو و فیزیوتراپی پس از عمل
در ایران بر اساس اطلاعات موجود در سالهای اخیر، هزینه جراحی معمولاً در محدوده چند میلیون تومان تا بیش از ده میلیون تومان برای هر زانو گزارش شده است. در کلینیکهای تخصصی و بیمارستانهای دامپزشکی این رقم بالاتر است. توصیه میشود پس از معاینه و تصویربرداری، برآورد دقیق هزینه را از دامپزشک معالج دریافت کنید.
درمان خانگی دررفتگی کشکک زانو در سگ
درمان واقعی و اصلاحکننده آناتومی تنها از طریق جراحی امکانپذیر است. آنچه بهعنوان «درمان خانگی» شناخته میشود، در واقع مدیریت محافظهکارانه علائم در موارد خفیف (عمدتاً گرید ۱ و برخی موارد گرید ۲ بدون علامت شدید) است و باید حتماً تحت نظر دامپزشک انجام شود.
اقدامات حمایتی شامل موارد زیر است:
- کنترل دقیق وزن بدن (اضافه وزن فشار روی مفصل را بهشدت افزایش میدهد)
- محدودیت فعالیتهای پرشی، دویدن سریع و بالا رفتن از پله در دورههای حاد
- استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی تجویزشده توسط دامپزشک
- فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی عضلات چهارسر ران در صورت توصیه متخصص
- سطوح غیرلغزنده در خانه و استفاده از رمپ بهجای پله
توجه داشته باشید که این روشها تغییرات ساختاری زمینهای را اصلاح نمیکنند و در موارد علامتدار یا پیشرونده، تأخیر در جراحی میتواند منجر به آسیب بیشتر غضروف و رباطها شود.
تفاوت دررفتگی کشکک زانو با آسیب رباط صلیبی قدامی
دررفتگی کشکک و پارگی یا آسیب رباط صلیبی قدامی (Cranial Cruciate Ligament – CCL) دو مشکل شایع اما متفاوت زانو در سگها هستند که گاهی همزمان رخ میدهند.

تشخیص دقیق این دو مشکل از یکدیگر بسیار مهم است، زیرا روش درمان و تکنیک جراحی آنها متفاوت است. دامپزشک با معاینه ارتوپدی کامل و در صورت نیاز تصویربرداری، این تمایز را مشخص میکند.

سوالات متداول درباره دررفتگی کشکک زانو در سگها
آیا دررفتگی کشکک زانو در سگ دردناک است؟
در درجات خفیف (گرید ۱ و برخی موارد گرید ۲) ممکن است درد خفیف یا متناوب وجود داشته باشد و سگ تنها گاهی پای خود را بالا بگیرد. در درجات بالاتر، بهویژه زمانی که کشکک بهطور مکرر یا دائمی خارج از شیار قرار دارد، التهاب، آسیب غضروف و آرتروز باعث درد قابلتوجه و لنگش مداوم میشود.
آیا همه سگهای مبتلا به دررفتگی کشکک نیاز به جراحی دارند؟
خیر. موارد بدون علامت یا با علائم بسیار خفیف (عمدتاً گرید ۱ و برخی گرید ۲) معمولاً با مدیریت محافظهکارانه قابل کنترل هستند. جراحی عمدتاً برای موارد علامتدار گرید ۲ به بالا، لنگش مداوم یا پیشرفت بیماری توصیه میشود.
آیا دررفتگی کشکک زانو ارثی است؟
بله، در اکثر موارد، بهویژه در نژادهای کوچک و مینیاتوری، منشأ رشدی و ژنتیکی دارد. به همین دلیل توصیه میشود سگهای مبتلا به این بیماری برای تولیدمثل استفاده نشوند.
آیا ممکن است هر دو پای سگ درگیر شود؟
بله. در درصد قابلتوجهی از موارد (گاهی بیش از ۵۰ درصد)، دررفتگی بهصورت دوطرفه رخ میدهد. حتی اگر علائم فقط در یک پا دیده شود، معاینه دقیق هر دو زانو ضروری است.
دوران نقاهت پس از جراحی چقدر طول میکشد؟
معمولاً ۶ تا ۱۲ هفته محدودیت فعالیت شدید نیاز است. بازگشت کامل به فعالیت طبیعی بسته به درجه بیماری، نوع جراحی و رعایت مراقبتهای پس از عمل متفاوت است. فیزیوتراپی میتواند روند بهبودی را تسریع کند.
آیا درمان خانگی میتواند بیماری را درمان کند؟
خیر. درمان خانگی یا مدیریت محافظهکارانه تنها علائم را کنترل میکند و تغییرات ساختاری استخوان و بافت نرم را اصلاح نمینماید. در موارد متوسط تا شدید، تأخیر در جراحی میتواند منجر به آسیب بیشتر مفصل شود.
آیا سگ پس از جراحی کاملاً بهبود مییابد؟
در اکثر موارد با انتخاب صحیح بیمار و تکنیک جراحی مناسب، پیشآگهی خوب تا عالی است و بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد سگها به عملکرد قابلقبول یا طبیعی اندام بازمیگردند. با این حال، موفقیت به عوامل متعددی از جمله درجه بیماری و رعایت مراقبتهای پس از عمل بستگی دارد.
از چه سنی میتوان دررفتگی کشکک را تشخیص داد؟
علائم ممکن است از سن ۸ هفتگی تا چند سالگی ظاهر شوند، اما اغلب در سگهای جوان (زیر ۳ سال) تشخیص داده میشود. معاینه ارتوپدی دورهای در نژادهای مستعد از سن پایین توصیه میشود.
آیا اضافه وزن در تشدید بیماری نقش دارد؟
بله. وزن اضافی فشار قابلتوجهی بر مفصل زانو وارد میکند و میتواند علائم را تشدید کرده و پیشرفت آرتروز را تسریع نماید. کنترل وزن یکی از مهمترین بخشهای مدیریت محافظهکارانه است.
تفاوت دررفتگی کشکک با پارگی رباط صلیبی چیست؟
دررفتگی کشکک مربوط به جابهجایی استخوان کشکک است، در حالی که آسیب رباط صلیبی قدامی مربوط به پارگی یا شل شدن رباط داخل مفصل است. این دو مشکل گاهی همزمان رخ میدهند و تشخیص دقیق آنها برای انتخاب روش درمان ضروری است.
نتیجهگیری
دررفتگی کشکک زانو در سگ بیماریای است که شدت آن میتواند از یک جابهجایی خفیف و کمعلامت تا دررفتگی دائمی همراه با تغییرات استخوانی متفاوت باشد. لنگش متناوب، بالا نگه داشتن پا برای چند قدم و راه رفتن پرشی از نشانههای شناختهشده آن هستند، اما تشخیص قطعی تنها با معاینه دامپزشکی امکانپذیر است.
در موارد خفیف ممکن است درمان محافظهکارانه کافی باشد، اما دررفتگیهای متوسط تا شدید، لنگش قابل توجه یا مواردی که علائم در حال پیشرفت هستند، ممکن است جراحی توصیه شود. روش جراحی نیز بر اساس شرایط هر سگ انتخاب میشود و میتواند شامل اصلاح شیار استخوان ران، جابهجایی محل اتصال تاندون کشکک، اصلاح بافت نرم یا در موارد پیچیدهتر اصلاح استخوان باشد.
در نهایت، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب میتواند به حفظ عملکرد زانو و کاهش مشکلات ثانویه کمک کند. پس از جراحی نیز رعایت دقیق محدودیت فعالیت، مراقبت از محل عمل و مراجعههای پیگیری اهمیت زیادی دارد.